Kategori: Makaleler

Sartre Neyi Öncesi? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Bir psikolog olarak, insan davranışlarını anlamak ve çözümlemek her zaman merak ettiğim bir konudur. İnsanların içsel dünyasında meydana gelen duygusal çatışmalar, bilinçli ve bilinçdışı süreçler, toplumsal etkileşimler — bunlar, psikolojiye ilgi duyan birinin araştırmak için sürekli peşinden koştuğu gizemlerdir. Bu sırada, varoluşsal felsefe üzerine yaptığı derin düşüncelerle tanınan Jean-Paul Sartre, insanın özgürlüğü ve sorumluluğu arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamamıza büyük katkı sağlamıştır. Peki, Sartre aslında neyin öncüsüdür? Bu yazıda, Sartre’ın felsefesini, psikolojinin farklı boyutlarından — bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji — analiz ederek, onun insan davranışları üzerindeki etkisini tartışacağız. Sartre’ın İnsan Doğasına Bakışı: Bilişsel…

Küçültme Sıfatı Ne Demek? Güç, Dil ve İktidar Üzerine Bir Yorum Siyaset bilimi genellikle kurumlar, iktidar ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine düşünür. Ancak bazen bir kelimenin, hatta bir sıfatın ardında bile politik bir anlam gizlidir. “Küçültme sıfatı” tam da bu bağlamda sıradan bir dilbilgisel kavramın ötesine geçer. Bir siyaset bilimcinin gözünden bakıldığında, dildeki her küçültme ya da büyütme ifadesi, toplumsal hiyerarşinin ve ideolojik söylemin bir parçasıdır. Peki, küçültme sıfatı yalnızca dilin bir oyunu mudur, yoksa iktidarın sessiz bir aracısı mı? Küçültme Sıfatı: Tanımı ve Sembolik Anlamı Dilbilgisel olarak küçültme sıfatı, bir ismin anlamını “daha küçük, daha sevimli, daha önemsiz” hâle…

İçmek İçin Gül Suyu Nasıl Yapılır? Edebiyatın Duyusal Bahçesinde Bir Yolculuk Kelimelerin de bir kokusu vardır. Bazı cümleler, tıpkı gül suyu gibi, ruhun derinliklerine işler; ferahlatır, arındırır, hatıraları canlandırır. Bir edebiyatçı için “gül suyu yapmak” yalnızca bir mutfak eylemi değil, aynı zamanda bir anlam damıtma sürecidir. Nasıl ki kelimeler dikkatle seçilirse bir metin anlam kazanır, gül yaprakları da özenle işlendiğinde bir içeceğe, bir simgeye, bir hikâyeye dönüşür. Bu yazıda “İçmek için gül suyu nasıl yapılır?” sorusunu yalnızca pratik bir tarif olarak değil; edebiyatın, duyuların ve anlatıların kesişiminde bir metafor olarak ele alacağız. Gül: Edebiyatın En Eski İksiri Edebiyat tarihinde gül,…

Güvelek Ne Demek? Varlığın Tozlu Köşelerinde Bir Sözün Felsefesi Bir filozof için her kelime, varlığın başka bir kapısıdır. Dildeki her sözcük, insanın dünyayı kavrayış biçiminin bir yankısıdır. “Güvelek” sözcüğü de bu yankılardan biridir: unutulmuş, köşede kalmış, ama varlığın anlamını sorgulamamıza imkân veren bir kelime. Peki, güvelek ne demek? Sadece bir yöresel sözcük mü, yoksa insanın geçiciliğini fısıldayan bir simge mi? Ontolojik Açıdan Güvelek: Varlığın Kırılganlığı Ontoloji, yani varlık felsefesi, her şeyin “ne olduğu” sorusunu sorar. Güvelek, bazı Anadolu ağızlarında “zayıf, cılız, güçsüz” anlamında kullanılır. Kimi yerlerde “küçük delik” veya “güve girmiş nesne” anlamını taşır. Bu kökensel çeşitlilik, kelimenin varlıkla kurduğu…

Göz Kapağı Aniden Neden Düşer? – Ekonomik Denge, Kaynaklar ve İnsan Bedeni Üzerine Bir Analiz Bir Ekonomistin Gözünden: Kaynakların Sınırlılığı, Seçimler ve Sonuçlar Bir ekonomist için her olgu, ister makroekonomik bir kriz ister mikro düzeyde bir bedensel tepkime olsun, bir kaynak yönetimi problemidir. İnsan bedeni de tıpkı bir ekonomi gibi, sınırlı kaynaklarla işleyen bir sistemdir. Uyku, enerji, dikkat ve stres yönetimi, bu sistemin “sermayesidir.” Göz kapağının aniden düşmesi —tıpta “pitozis” olarak adlandırılan durum— bu kaynak yönetiminin dengesizleştiği bir anın göstergesidir. Bu yazıda, göz kapağı düşüklüğünü bir tıbbi sorun olarak değil, bir “ekonomik sinyal” olarak ele alacağız: Yani, kaynakların yanlış dağıtıldığı,…

Gösterge Biliminin Kurucusu Kimdir? İnsan Zihninin Sembollerle Konuşan Dünyasına Psikolojik Bir Yolculuk Bir psikolog olarak insan davranışlarını gözlemlerken fark ettiğim bir şey var: İnsan hiçbir zaman yalnızca kelimelerle iletişim kurmaz. Bedenin duruşu, sesin tonu, seçilen kelimelerin sırası, hatta sessizlik bile birer anlam taşır. İşte bu yüzden “gösterge biliminin kurucusu kimdir?” sorusu, yalnızca bir akademik merak değil; insanın kendini ve çevresini nasıl anlamlandırdığını sorgulamanın kapısını aralar. Çünkü göstergeleri çözümlemek, aslında insanın kendi bilinçaltının dilini okumak demektir. Gösterge Biliminin Kurucusu: Ferdinand de Saussure Gösterge biliminin (semiyotik / semioloji) temellerini atan kişi, İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure’dür. 20. yüzyılın başında geliştirdiği fikirlerle dilin…

Gud Ne? Varlığın Derinliklerinde Bir Soru Bir Filozofun Bakışıyla Başlamak Gud ne? Bu soru, dilin sınırlarını, düşüncenin köklerini ve varlığın kendisini sorgulatan türden bir sorudur. Yalnızca bir kelimenin anlamı değil, anlamın kendisinin anlamı da burada masaya yatırılır. “Gud” sözcüğü kulağa yabancı, neredeyse metafizik bir yankı gibi gelir. Belki tanrısal bir gönderme, belki de insan aklının yaratmakla anlamlandırmak arasındaki ince çizgisine dokunan bir çağrı. Bir filozof için “Gud ne?” demek, “Varlık ne?”, “Bilgi ne?” ve “İyilik ne?” demektir — yani ontoloji, epistemoloji ve etik alanlarının iç içe geçtiği bir düşünsel çemberin ortasında yer almak. Ontolojik Perspektif: Varlığın Kaynağı Olarak Gud Ontolojide…