Merhaba Genclerhirdavat okurları! Bugün sizlerle “Evde safran yetişir mi” konusunu ele alacağız.
Evde safran yetişir mi? İzmir sıcağında hayatta kalmaya çalışan bir gencin dramatik ve biraz komik keşfi
İzmir’de yaşıyorum. 25 yaşındayım. Hayatımın büyük kısmı “şimdi ne pişirsem?”, “çamaşır makinesi neden yine bipliyor?” ve “bu ay neden yine param yok?” üçgeninde geçiyor. Böyle bir hayatın içine bir gün biri girip “evde safran yetiştirebilirsin aslında” deyince beynimde küçük bir devrim oluyor.
Çünkü safran dediğin şey… bildiğin baharat değil, sanki VIP listeli bir bitki. Market rafında görünce bile “sen burada ne yapıyorsun kral?” diye içimden geçiriyorum.
Ve işte asıl soru burada başlıyor: Evde safran yetişir mi?
Safran nedir, neden sanki NASA ürünü gibi hissediliyor?
Safran, dünyanın en pahalı baharatlarından biri. Ama “pahalı” demek hafif kalıyor; sanki küçük bir altın madenini doğrayıp yemeğe serpiyorsun gibi.
Bir gün arkadaş ortamında konu açıldı.
“Evde safran yetiştiren varmış ya,” dedi biri.
Ben:
“Evde ne? Safran mı? Abi ben kaktüs bile yaşatamıyorum, sen bana Nobel botanik diyorsun.”
Herkes güldü. Ben de güldüm ama içimden küçük bir ses: “Ya gerçekten mümkünse?”
İşte o an hayatım değişti. Abartmıyorum. Sadece biraz abartıyorum.
Evde safran yetişir mi? Kısa cevap: evet. Uzun cevap: sen misin o kişi?
Teknik olarak evet, evde safran yetiştirmek mümkün. Ama burada önemli bir detay var: safran “ben geldim, büyüdüm” diyen bir bitki değil.
O daha çok şöyle:
“Ben özelim. Koşullarımı sağlarsan konuşuruz.”
Yani safran yetiştirmek, biraz seçici bir kediyi evlat edinmek gibi. Sevgi yetmiyor, sabır, doğru toprak, doğru iklim, doğru zaman… hatta doğru ruh hali bile lazım gibi hissediyorsun.
İzmir’de yaşıyorum diye kendimi şanslı sanıyordum ama safran bana şunu söyledi:
“Güneşi seviyorsun diye beni de sevdiğini sanma.”
Safran soğanı: Küçük ama ego büyük
Safran tohumla değil, “soğan” denilen bir yapıyla çoğalıyor. Ama buna soğan demek biraz haksızlık. O kadar küçük ki, sanki doğa “bunu büyütmek isteyen kişi ciddi mi?” diye test yapıyor.
Bir gün internette baktım:
“Safran soğanı satın al.”
Fiyatı görünce sandım ki yanlışlıkla uçak bileti açtım.
Kendi kendime:
“Tamam dedim… ben bu seviyede bir insan değilim.”
Ama sonra içimdeki o gereksiz cesur ses devreye girdi:
“Al, ne olacak? En kötü ölür.”
İzmir balkonunda safran denemesi: dram ve umut
Balkona küçük bir saksı koydum. İçine özel toprak, biraz su, biraz umut…
Annem balkona baktı:
— “Ne ekiyorsun oraya?”
— “Safran.”
— “O ne?”
— “Pahalı bir şey.”
— “Sen mi yetiştireceksin?”
— “Deniyorum…”
— “Sen geçen fesleğeni kuruttun.”
Sessizlik.
Bu sessizlik var ya… insanın botanik özgüvenini direkt -10’a düşürüyor.
Ama yine de denedim.
Her sabah balkona çıkıp sanki NASA görevi kontrol ediyormuşum gibi bakıyorum:
“Durum raporu: Toprak hâlâ toprak. Safran henüz yok.”
İç sesim vs gerçek hayat
İç sesim:
“Sabırlı ol. Doğa zaman alır.”
Ben:
“Abi 3 gün oldu.”
İç sesim:
“Safran mevsimlik bir bitki.”
Ben:
“Ben de mevsimlik motivasyon sahibiyim ama bu kadar yavaş değil.”
Safran yetiştirmek neden meditasyon gibi (ama daha stresli)?
Safran yetiştirmek aslında bir çeşit terapi gibi. Ama pahalı terapi.
Toprağa bakıyorsun, büyümesini bekliyorsun. Hiçbir şey olmuyor.
Sonra tekrar bakıyorsun.
Hâlâ hiçbir şey olmuyor.
Bir noktadan sonra insan kendi varlığını sorguluyor:
“Belki de ben bile yokum, sadece saksıyı izleyen bir bilinçim.”
İzmir sıcağında balkonda oturup safran beklemek, resmen minimalizmle varoluşsal kriz karışımı bir deneyim.
Gerçekler: Safran neden zor yetişir?
Şimdi biraz ciddi gibi yapalım (ama fazla değil):
Safran belirli iklim ister
Fazla suyu sevmez
Çok güneş ister ama “yanmayacak kadar”
Sabır ister (çok sabır)
Yani kısaca safran şunu istiyor:
“Beni sev ama boğma.”
Bir ilişki gibi.
Hatta bazı ilişkilerden daha stabil.
Benim safranla ilişkim
Ben:
“Seni yetiştireceğim.”
Safran:
“Göreceğiz.”
Ben:
“Bugün baktım sana.”
Safran:
“Ben büyümeyi düşündüm ama vazgeçtim.”
Balkonda yaşanan küçük krizler
Bir gün saksıyı yanlışlıkla fazla suladım.
İç sesim bağırıyor:
“Yaptığın şey tarım değil, su baskını!”
Ben panikte:
“Safranı boğdum mu acaba?”
Sonra Google’a bakıyorum:
“Safran çok su sever mi?”
Cevap: hayır.
Ben:
“Harika. Bir bitkiyi bile fazla seven insanım.”
Evde safran yetişir mi? Gerçekçi cevap ve benim hayal gücüm
Gerçekçi olarak evet, doğru koşullarda evde safran yetişebilir. Ama bu “bir saksıya koydum, oldu” tarzı bir süreç değil.
Bu daha çok:
Deneme
Sabır
Biraz hata
Çokça bekleme
Ve sonunda ya başarı ya da “ben neden bunu yaptım?” hissi
Benim hayal gücüm ise bambaşka:
Safran yetişiyor, ben küçük bir kavanoza koyuyorum, arkadaşlara gösteriyorum:
“Bakın, ev üretimi.”
Arkadaş:
“Bunu 3 ay mı bekledin?”
Ben:
“4 ay… ve biraz da ruh sağlığım gitti.”
Komşu bakışları
Bir de komşular var.
Balkonda safranla konuştuğumu görünce:
“Bu çocuk yine ne yapıyor?”
Ben aslında bitkiyle konuşmuyorum, sadece moral veriyorum:
“Tamam dostum, büyü. Baskı yok.”
Ama dışarıdan bakınca… evet biraz tuhaf.
Safran denemesi bana ne öğretti?
Şunu fark ettim:
Hayatta bazı şeyler hızlı olmuyor. Ve bu kötü bir şey değil.
Ama İzmir’de yaşayan, sabırsız, kahvesini bile “neden hâlâ soğumadı” diye kontrol eden biriysen… safran sana ciddi ders veriyor.
Bir gün balkona çıktım, saksıya baktım, hiçbir şey yoktu.
Ama bu sefer iç sesim şunu dedi:
“Belki de mesele büyümesi değil, bekleyebilmen.”
Ben de cevap verdim:
“Abi felsefe yapma, safran nerede?”
Son bir gerçek: Safran sabır öğretir (istemesen de)
Safran yetiştirmek aslında bitki yetiştirmek değil, karakter yetiştirmek gibi.
Ama dürüst olayım:
Ben hâlâ sabır seviyesinde “deneme 1” aşamasındayım.
Yine de balkonda o küçük saksıya bakınca garip bir şey oluyor.
Belki büyüyor, belki büyümüyor…
Ama en azından ben her gün biraz daha “bekleyebilen biri” oluyorum.
Ve İzmir güneşinde, balkonda, kahveyle birlikte o saksıya bakarken şunu düşünüyorum:
“Evde safran yetişir mi?”
Belki de asıl soru bu değil.
Belki de soru şu:
“Ben buna ne kadar dayanabilirim?”
Bu yazımızın sonunda sizi yalnız bırakmıyoruz; “Evde safran yetişir mi” hakkında aklınıza takılan her şeyi Genclerhirdavat üzerinden sorabilirsiniz.